Stoppen met vermijden, beginnen met herstellen: de kracht van netto positief inkopen

Laatst zat ik in gesprek met een inkoper van relatiegeschenken, en die maakte een opmerking die me echt triggerde: "Met elk cadeautje, hoe goed bedoeld ook, maak je altijd toch negatieve impact en het is dus beter een cadeautje te vermijden." Ergens vingen die woorden precies de frustratie van de markt. Begrijp me niet verkeerd: het is fantastisch dat er tegenwoordig duurzamere alternatieven zijn. Een duurzamere waterfles of een rugzak van gerecycled PET is meestal beter dan een product dat van nieuwe materialen wordt gemaakt. In heel veel situaties is dat ook gewoon een prima, verantwoorde keuze. Maar aan het einde van de streep blijft het focussen op schadereductie. Je bent nog steeds aan het consumeren en er is energie nodig geweest voor het recycleproces. Logisch dat je dan als inkoper soms denkt: laat maar zitten, we geven wel niks.

Maar wat als we die mindset omdraaien? Wat als een geschenk niet langer een ecologische kostenpost is, maar een actieve motor voor herstel? Dan stap je af van 'minder slecht' en ga je naar netto positieve impact. Een cadeau dat de wereld daadwerkelijk een stukje schoner, eerlijker of socialer achterlaat dan dat die was voor de productie.

Als oprichter van Nic&Mic, impactmaker en storyteller zie ik elke dag hoe dit concept niet alleen de aarde helpt, maar ook direct een gigantisch zakelijk voordeel oplevert. Het ontzorgt organisaties namelijk in hun marketingactiviteiten. Een traditioneel duurzaam product zegt: "Kijk ons eens minder schade aanrichten." Een netto positief geschenk vertelt een verhaal dat het DNA van je organisatie ademt. Het transformeert een wegwerpertje tot een vlammende gespreksstarter waarmee je direct je duurzame ambities tastbaar maakt.

Gelukkig zijn er prachtige pioniers die dit al bewijzen. Kijk bijvoorbeeld naar de notitieboekjes van Green Side en Correctbook. Waar Green Side al eenzijdig bedrukt oud papier rechtstreeks een tweede leven geeft zonder energieverslindend recycleproces  (puur door gaatjes te ponsen en het te laten inbinden door mensen met een uitdaging tot de arbeidsmarkt) gooit Correctbook het over een heel andere boeg van netto positieve impact. Met hun uitwisbare notitieboeken strijden zij actief tegen analfabetisme. Door de aanschaf van een Correctbook zorg je er direct voor dat een kind in een ontwikkelingsgebied een jaar lang van ditzelfde oneindige schrijfmateriaal wordt voorzien. Twee totaal verschillende benaderingen, maar allebei met een glasheldere, positieve voetafdruk.

Hetzelfde zie je bij de keycords van Vanhully of de tassen van MadeoutOf. Oude overhemden en reststromen worden gered van de verbrandingsoven. De mensen die deze producten maken, hebben vaak een afstand ervaren tot de reguliere arbeidsmarkt, of beter gezegd: de arbeidsmarkt had een afstand tot hen. Het enige wat er aan energie in gaat is het beetje stroom van een naaimachine, de rest is pure menselijke waarde en ambacht.

En ja, dat is precies waarom we destijds met Nic&Mic zijn begonnen en waarom de upcycle beelden van Ocean Sole me nooit meer hebben losgelaten. Aangespoelde teenslippers worden van de Keniaanse stranden geraapt (ja ook van de vuilnis belt en langs de straten), de plasticzooi wordt opgeruimd en lokale kunstenaars creëren met louter handwerk de meest kleurrijke dierensculpturen. Vrijwel nul CO2-impact door een heftig machinaal of chemisch proces, maar wel een eerlijk, stabiel inkomen voor tientallen gezinnen en een schonere oceaan. Dat is netto positief.

Natuurlijk, ik ben realistisch. Het is absoluut wat dieper graven om dat ene unieke geschenk te vinden dat écht die positieve balans doorslaat. Soms moet je de balans opmaken en simpelweg concluderen dat voor een specifieke situatie een product met 'zo min mogelijk negatieve impact' de hoogst haalbare kaart is. Dat is oké. Maar weet dat wanneer je wél kiest voor een netto positief geschenk, je er gratis een enorme berg storytelling en PR-waarde bij krijgt.

Als je zo'n geschenk geeft bij een jubileum, aan een spreker of als award, geef je geen spullen. Je geeft een symbool. Een prachtig op maat gemaakt figuurtje kan naadloos jouw kernwaarden visualiseren. Denk aan een olifantje, opgebouwd uit verschillende slippers die allemaal een unieke route over de wereldbol hebben afgelegd. Die verschillende kleuren en routes komen samen in één uniek olifantje. Al die olifanten samen vormen één familie, maar ze zijn wel stuk voor stuk uniek. En ze dragen allemaal samen bij aan die familie. Dat verhaal kun je als marketeer of communicatieprofessional niet zelf verzinnen, dat zit verweven in het product. Je hoeft het alleen maar door te geven.

Durf daarom uit die gebaande paden te treden bij de volgende inkoopronde. Neem eens contact op met een van de genoemde voorbeelden of al die andere kleine impactmakers die onze economie kleur geven. Je vindt een hele verzameling van deze sociale ondernemers bijvoorbeeld op het platform van Social Enterprise NLvia buy-social.nl. Laten we stoppen met alleen maar vermijden, en beginnen met herstellen.